Cúng rằm tháng giêng không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy mà gia đình nên "tùy tiền biện lễ", dựa vào kinh tế của gia chủ mà chuẩn bị sao cho phù hợp, chú trọng yếu tố thành tâm, nghiêm túc.

Mâm cỗ mặn cúng rằm tháng Giêng:

• Một đĩa thịt vai luộc
• Một bát canh măng
• Một đĩa xào thập cẩm
• Một đĩa nem
• Một đĩa rau xào
• Một đĩa giò
• Một đĩa xôi gấc
• Một đĩa trái cây
• Các vật phẩm khác như: Hương hoa vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu.
  Đặc biệt trong mâm lễ phải có bánh trôi (chè trôi nước). Ý nghĩa của việc ăn bánh trôi ngày Tết Nguyên tiêu là mong muốn mọi việc quanh năm được hanh thông, trôi chảy.

Xem thêm: Gà cúng nên để nguyên con hay chặt miếng sẽ tốt hơn?

Mâm cỗ chay cúng rằm tháng Giêng:

• Trái cây
• Chè xôi
• Các món đậu
• Canh xào không thêm nhiều hương liệu
• Bánh trôi nước

Cỗ chay tùy loại có từ 10, 12 tới 25 món. Điểm đặc biệt trên mâm cỗ chay là sự hiện diện của những màu sắc tượng trưng cho ngũ hành. Ăn cơm chay là một cách hướng tới sự cân bằng, thanh thản trong tâm hồn.

Trên đây là gợi ý về mâm cỗ mặn và cỗ chay xưa nay được nhiều gia đình chuẩn bị vào ngày rằm tháng 1. Tuy nhiên gia chủ có thể thay vào đó là các món khác, miễn sao đầy đủ và điều quan trọng là lòng thành kính của gia chủ khi chuẩn bị mâm lễ.

Gà cúng để nguyên con để thẩm mỹ cao và để thể hiện hình dáng gà cất tiếng gáy. Hơn nữa gà để nguyên con thể hiện sự vẹn nguyên. Đặc biệt khi đi mua gà về thắp hương nếu họ đã chặt miếng sẽ không còn nghiêm cẩn thậm chí còn không biết gà đó có đủ con hay có phối trộn từ nhiều con không. Còn khi đặt lên ban thờ thì gà nguyên con trông sẽ oai dũng và nghiêm trang, dáng gà nguyên con y như dáng gà đang gáy gọi mặt trời và thần linh. Điều đó đảm bảo về hình thức cúng.
Thế nên khi bày mâm cúng ngoài trời đêm giao thừa hay khi cúng tạ thần linh, khi mâm cúng chỉ có xôi và gà thì nên để gà nguyên con.

Nhưng khi xem thịt gà là một món ăn trong mâm cỗ thì nên chặt miếng để thể hiện sự bày cỗ chu đáo. Thông thường khi cúng người Việt thường chọn mâm 4 đĩa 4 bát hoặc 6 đĩa 6 bát, 8 đĩa 8 bát với các món ăn ngon và truyền thống. Nếu tính gà là một đĩa trong số các đĩa thức ăn đó thì gà có thể chặt ra. Lúc này đĩa thịt gà mang tính chất là một đĩa thức ăn để mời gia tiên và thần linh. Khi đã mang ý nghĩa là một đĩa thức ăn thì nên chặt ra bày biện đẹp mắt và thể hiện đúng ý nghĩa của một món ăn, tương tự các bát đĩa khác trong mâm cỗ.

Vậy nên việc để gà cúng nguyên con hay chặt ra sẽ tùy thuộc và tập tục của mỗi gia đình. Và điều quan trọng hơn cả là tấm lòng thành kính của gia chủ khi làm mâm cơm cúng.

Xem thêm: Mâm ngũ quả ngày Tết đẹp - Ý nghĩa

Việc chuẩn bị mâm cơm cúng tươm tất để tỏ lòng thành kính là điều mà mọi gia đình hướng đến. Nhưng nhiều người lại nghĩ rằng thắp hương và đốt tiền âm phủ là điều đương nhiên.

Khi cúng ông Công, ông Táo, gia chủ tuyệt đối không đốt tiền âm phủ. Vì ông Công ông Táo là thần tiên, không phải là vong hồn người âm. Ngoài ra, trong dịp này, nhiều gia đình cũng sẵn sàng bỏ hàng triệu đồng mua vàng mã về đốt. Hiện nay, trong mâm lễ cúng ông Công, ông Táo nhiều gia đình không tiếc tiền sắm sửa mâm cao cỗ đầy, mua nhiều tiền vàng thậm chí sắm máy bay, điện thoại bằng vàng mã… làm "phương tiện" tiễn ông Táo về chầu trời. Điều này, theo chuyên gia phong thủy Phạm Cương đều là quan điểm sai lầm, không đúng với truyền thống.

Xem thêm: Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo

Tục đốt vàng mã đã tiêm nhiễm lâu đời, lan truyền rộng rãi, sửa đổi quan niệm trong suy nghĩ của nhiều người là điều không dễ dàng. Gia chủ chỉ cần chuẩn bị những đồ cúng thiết yếu và đầy đủ, miễn sao đó là tấm lòng thành kính của mình dâng lên các ngài.

Không cúng sau 12 giờ trưa 

Có một điều cần phải nhớ trong ngày này đó là không cúng sau 12 giờ trưa ngày 23 bởi sau 12 giờ trưa là thời điểm các ông Công ông Táo đã về trời.

Lễ cúng ông Công ông Táo cần phải được tiến hành trước khi ông Công ông Táo bay về trời báo cáo Ngọc Hoàng, tức là trước 12 giờ vì vậy tùy theo điều kiện thời gian, công việc của từng nhà có thể cúng ông Công ông Táo vào trưa, tối ngày 22 tháng Chạp hoặc sáng ngày 23 tháng Chạp.

Kiêng dâng cúng vịt, chim, ngỗng, dê, chó

Về cỗ cúng ông Công ông Táo thì tùy thuộc vào điều kiện, gia chủ có thể lễ chay hay mặn đều được. Lễ chay gồm có cau trầu, nước và hoa quả. Lễ mặn gồm giò chả, chân giò, xôi và các món ăn cổ truyền khác.

Tuy nhiên, có một số loại thịt cần kiêng không đem cúng như các món làm từ vịt, chim, ngỗng, trâu, dê, chó.

Kiêng kỵ thả cá chép sai cách

Cá chép là phương tiện để Táo Quân về trời được xem như là biểu tượng của thần linh chính vì vậy các gia đình thả cá chép từ trên cao xuống hay bọc cá chép trong bao nilon rồi thả xuống được xem như là hành động mạo phạm, mất ý nghĩa tâm linh.

Đặt mâm lễ tùy tiện

Nếu gia chủ có ban thờ Táo Quân ở dưới bếp thì có thể đặt mâm lễ cúng ở đây, song vẫn cần có 1 mâm lễ nữa ở ban thờ chính, bởi theo quan niệm dân gian thì ông Công là thần Thổ công, cai quản đất đai trong nhà. Cúng ông Công ông Táo thì phải chú ý điều này.

Ngoài ra, xét theo ý nghĩa tâm linh thì việc cúng lễ phải được thực hiện ở nơi sạch sẽ, trang nghiêm nhất trong nhà. Bếp là nơi đun nấu, dù có lau dọn sạch sẽ đến mấy thì cũng vẫn là không gian sinh hoạt chung, không đủ trang nghiêm.

Không nên cầu xin tài lộc, sung túc

Có rất nhiều người theo thói quen thường cầu xin được làm ăn phát đạt, tấn tài tấn lộc. Tuy vậy, Táo Quân lên thiên đình là để trình báo việc lớn nhỏ của hạ giới với Ngọc Hoàng nên các gia đình chỉ nên khấn và cầu xin Táo Quân báo cáo điều tốt với Ngọc Hoàng là được.

Việc cầu xin tài lộc nên đề ở các dịp khác hoặc đêm Giao thừa thì sẽ hợp lý và linh nghiệm hơn.

Tóm lại, việc cúng ông Công ông Táo khá quan trọng nhưng việc kiêng kỵ và chú ý mâm cỗ còn quan trọng hơn. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần có người cúng và gia đình người cúng.

Xem thêm: Bất ngờ với 3 loại đồ ăn luôn có trong mâm cúng đêm giao thừa

Ngày Rằm Tháng Chạp 2023

Rằm tháng Chạp năm 2023 sẽ rơi vào ngày 25/1/2024 dương lịch. Đây là ngày rằm cuối cùng của năm Quý Mão, và gia đình thường chuẩn bị lễ vật tươm tất để thắp hương cho thần linh và tổ tiên.

Khung Giờ "Vàng" Cúng Ngày Rằm

Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà gợi ý một số khung giờ "vàng" mà mọi người có thể chọn để cúng ngày Rằm tháng Chạp. Dưới đây là những khung giờ và những yếu tố kết hợp:

Giờ Mão (5 - 7 giờ): Hoàng Đạo, Quỷ Cốc Tử, Thiên Cung Quý Nhân, Thiên Quan Quý Nhân.

Giờ Tị (9 - 11 giờ): Quỷ Cốc Tử, Tuế Lộc Bát Lộc.

Giờ Thân (15 - 17 giờ): Hoàng Đạo, Quỷ Cốc Tử, Phúc Tinh Quý Nhân, Tứ Cát Đại Thời.

Lựa Chọn Thời Gian Phù Hợp

Chuyên gia khuyên rằng để chọn giờ cúng Rằm phù hợp với thời gian rảnh của gia đình, bạn có thể tham khảo các khung giờ trên. Tuy nhiên, cần tránh cúng ngày Rằm vào giờ Ngọ từ 11h đến 13h.

Lưu Ý Khi Cúng Ngày Rằm 15 âm lịch

Khi thực hiện lễ cúng vào ngày Rằm 15 âm lịch, Nguyễn Song Hà chia sẻ một số lưu ý quan trọng:

Trước khi thắp hương, cần lau dọn bàn thờ một cách cẩn thận.

Ưu tiên ăn mặc chỉnh tề, lịch sự khi thực hiện nghi thức cúng.

Chọn nhang hương và chuẩn bị lễ vật cẩn thận, tránh lãng phí và hao tổn tiền bạc.

Tránh những hoạt động nhất định trước hôm Rằm và kiêng cử nhất định trong việc ăn uống.

Kiêng câu cá vào ngày Rằm, theo quan niệm tâm linh, để tránh mang lại vận hạn đen đủi.

Thông tin trên đây mang tính tham khảo và giúp mọi người lựa chọn thời điểm và thực hiện cúng Rằm tháng Chạp một cách tử tế và linh thiêng.

Đặt Gà Cúng Giao Thừa

• Hướng ra đường để đón quan Hành khiển cai quản năm mới.
• Gà quay đầu về phía đường để mọi thứ sáng sủa, mới mẻ và thuận lợi.
• Chọn gà trống hoa, khỏe mạnh, màu lông đỏ hoặc vàng đỏ, chưa đạp mái.

Cách Đặt Gà Cúng Gia Tiên

• Gà đặt trên bàn thờ quay đầu về hướng bát hương.
• Tư thế chân quỳ, cánh duỗi tự nhiên và há miệng, được xem là "con gà biết chầu".
• Mặt gà nên quay về hướng chầu để có sự thành kính.

Cách Bày Gà Cúng Thần Tài - Thổ Địa

• Đặt gà trên bàn thờ Thần Tài cũng như trên bàn thờ gia tiên.
• Gà quay đầu về hướng cửa chính để đón quan Hành.
• Miệng gà ngậm hoa hồng đỏ, đầu gà quay về hướng đón quan Hành.

Cách Đặt Gà Cúng Xe

• Đầu gà hướng về phía trước để tránh xui rủi khi lái xe.
• Có thể chọn hướng phù hợp với tuổi của chủ xe để tăng may mắn.
• Thực hiện lễ cúng khi mua xe mới để đảm bảo an lành khi sử dụng.

Chọn Gà Trống Cho Lễ Cúng

• Gà trống được coi là báo hiệu điều lành, đoán định tương lai trong dân gian.
• Gà mái thích hợp cho các dịp cúng thông thường, không phải là dịp lễ quan trọng.

Nhận Định

• Các nghi lễ cúng cần tuân thủ theo truyền thống để đảm bảo tâm linh và sự kính trọng.
• Lựa chọn gà trống có ý nghĩa quan trọng trong nghi thức cúng, được coi là cầu nối giữa thế giới con người và thế giới thần linh.

Trong thời khắc này, có 3 loại đồ ăn không thể thiếu, là đặc trưng của 3 miền Việt Nam mà chắc chắn phải có trong mâm cúng Giao Thừa.

Chè Xôi Gấc (hoặc Chè Kho) - Miền Bắc

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Phan Kế Bính, ngày 30 tháng Chạp là ngày Trừ Tịch (có nghĩa trừ hết những điều không may mắn năm cũ để chuyển sang năm mới tốt đẹp). Vì thế cỗ cúng đêm Giao thừa, thời khắc chuyển giao năm này sang năm khác, đêm sang ngày luôn ưu ái gà trống luộc và đĩa xôi gấc hoặc chè xôi gấc.

Màu đỏ của xôi gấc, chè xôi gấc tượng trưng cho một năm mới đủ đầy may mắn, vẹn tròn hạnh phúc.

​Với nguyên liệu là đỗ xanh và đường đen cùng một số phụ liệu khác, chè kho đã trở thành một món không thể thiếu trong mâm cúng đêm giao thừa của nhiều gia đình. Món chè kho sẽ mang lại may mắn, no đủ, sung túc cho cả gia đình nên dù Tết có bận thì có nhiều gia đình vẫn cố gắng làm món này.

Món chè kho ngon là phải thơm mùi của thảo quả, gừng nhưng không mất vị thanh ngọt của đường và mùi thơm của đỗ. Món này được ăn kèm với xôi hoặc uống với nước chè. Gia đình tôi thường đem món chè kho ra đãi khách trong những ngày Tết.

Bánh ngào xứ Nghệ - Miền Trung

Người xưa có câu ''Đẹp vàng son, ngon mật mỡ'', với người dân xứ Nghệ thì mật mía là thứ đặc sản trời ban với vị ngọt đượm, được dùng nhiều cho nhiều món bánh, thức ăn ngày Tết.

Bánh ngào hình kén tằm, khi ăn cảm nhận vị dẻo mịn quyện vịt ngọt từ mật mía sóng sánh, chút the cay của gừng xua tan cái giá lạnh đêm Giao thừa. Hơn nữa, bánh ngào mang ý nghĩa cầu mong về một năm mới nhiều hanh thông, trọn vẹn.

Xem thêm: Cúng giao thừa cơ quan thế nào cho đúng

Chè trôi nước - Miền Nam

Chè trôi nước miền Nam không chỉ xuất hiện trong Tết Hàn thực (mồng 3 tháng 3 âm lịch) mà còn được thêm trong mâm cúng Giao thừa. Với ý nghĩa chè trôi để làm trôi đi những muộn phiền, xui xẻo năm cũ và mở ra năm mới mọi sự hanh thông, phát đạt.

Để đa dạng sắc màu, có thể sử dụng bột nếp trộn với các màu tự nhiên như: hoa đậu biếc (xanh dương), gấc (màu cam), bột trà xanh (xanh lá), bột củ dền (màu hồng).

1. Tránh Đổ Vỡ - Biểu Tượng Gia Đình Lục Đục

Người xưa tin rằng đổ vỡ là điềm báo không may mắn. Vì thế, vào các ngày lễ quan trọng, tránh làm vỡ bát đĩa, cốc chén để không mang lại điềm báo xấu cho gia đình.

2. Không Chụp Hình Khi Vào Đền Chùa - Tôn Trọng Linh Thiêng

Chùa là nơi linh thiêng, không nên chụp hình vì có thể làm phiền linh hồn cô độc và không nơi nương tựa. Hãy cúng viếng và tạo không gian thanh tịnh.

3. Không Vay Tiền Trong Tháng 12 Âm Lịch - Đề Phòng Phá Hủy Mối Quan Hệ

Tháng 12 âm lịch là thời điểm đoàn viên, tránh vay tiền để không gây xao lạc, phá hủy mối quan hệ. Nếu cần, hãy chờ đến mùa xuân.

4. Đừng Xung Đột với Người Khác - Tết Đến Gần

Tết Nguyên Đán là dịp truyền thống, tránh xung đột để tạo không khí hòa thuận. Gia đình hòa thuận sẽ mang lại nhiều may mắn và tiền bạc.

5. Không Nhặt Tiền Rơi Ngoài Đường - Kiêng Kỵ Sự Rủi Ro

Dân gian tin rằng việc nhặt tiền rơi không phải của mình có thể mang lại rủi ro. Điều này càng được kiêng kỵ trong tháng Chạp, khi mọi thứ đang tiến gần đến Tết. Nếu đã nhặt, hãy quyên góp hoặc làm từ thiện.

Những quan niệm này, mặc dù có phần mê tín, nhưng thường mang đến sự tôn trọng, lòng nhân ái, và tạo ra không khí tích cực trong mùa Tết.

Lễ Cúng Trước Hay Sau Rằm Tháng Chạp?

Câu hỏi liệu có nên thực hiện lễ cúng rằm tháng Chạp trước vài ngày hay không đã là nỗi băn khoăn của nhiều gia đình. Trong khi nhiều người chuẩn bị chỉn chu từ trước rằm, nhưng liệu có cần phải "đúng rằm" mới là đúng đắn?

Thời Điểm Lý Tưởng để Cúng

Thực tế, không cần quá cứng nhắc về việc thực hiện lễ cúng trước rằm hay sau rằm. Điều này có thể phụ thuộc vào tập quán địa phương, truyền thống gia tộc, và điều kiện cụ thể của từng gia đình. Mặc dù một số gia đình cúng trước rằm, nhưng phần lớn người dân vẫn giữ niềm tin rằng không nên quá sớm, chỉ cần là trước vài ngày.

Sắp Xếp Thời Gian Hợp Lý

Với rằm tháng Chạp rơi vào thứ 5 (ngày 25/1/2024), nhiều gia chủ có thể sắp xếp lễ cúng từ chiều tối 14 Âm lịch (tức thứ Tư ngày 24/1/2024) để tránh bận rộn vào ngày làm việc. Thời điểm cúng tốt nhất là ban ngày hoặc chiều tối, tránh cúng quá muộn.

Mâm Cỗ Cúng: Chay và Mặn

Mâm cỗ cúng rằm tháng Chạp có thể bao gồm cả mâm chay và mâm mặn, tùy thuộc vào tập tục và truyền thống của gia đình. Mâm chay thường gồm đèn, hương, nước sạch, trầu cau, trái cây, và hoa tươi. Mâm mặn thì đa dạng hơn, với gà luộc, xôi đậu, canh miến, giò/chả, món xào, và rượu gạo.

Như vậy, lễ cúng rằm tháng Chạp không chỉ là dịp quan trọng để tôn vinh tổ tiên mà còn là nơi gắn kết gia đình và duy trì truyền thống đẹp của dân tộc.

Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo có thể có nhiều biến thể hoặc nhiều đồ ăn phù hợp với văn hóa từng vùng. Nhưng có một thứ đặc biệt quan trọng mà không thể thiếu trong những mâm cỗ cúng trong ngày này.

Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo thường có gì?

Mâm cỗ cúng ông Táo trong truyền thống bao gồm các món cơ bản như:

• 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối
• 1 con gà trống luộc chéo cánh ngậm hoa tỉa ớt hoặc hoa hồng (có thể thay bằng thịt heo luộc)
• 1 bát canh mọc hoặc canh măng
• 1 đĩa xào thập cẩm
• 1 đĩa giò, chả rán hoặc thịt đông
• 1 đĩa xôi gấc
• 1 đĩa chè kho
• Cá chép (sống hoặc rán), vì theo quan niệm, cá chép chính là phương tiện để ông Táo lên trời.

Tuy nhiên, tùy vào điều kiện của từng gia đình, có thể không cần thiết làm cả mâm cỗ mặn với đầy đủ các món nói trên. Theo tục xưa, riêng đối với những nhà có trẻ con, người ta còn cúng Táo quân một con gà luộc nữa. Gà luộc này phải thuộc loại gà cồ mới tập gáy (tức gà mới lớn) để ngụ ý nhờ Táo quân xin với Ngọc hoàng cho đứa trẻ sau này lớn lên có nhiều nghị lực và sinh khí hiên ngang như con gà cồ vậy.

So với trước kia, mâm cỗ cúng ông Công, ông Táo ngày nay đã được đơn giản hơn, không bắt buộc phải có đầy đủ các món ăn truyền thống.

Thứ đặc biệt không thể thiếu trong mâm cúng ông Công ông Táo

Mâm cỗ cúng ông Công, ông Táo không cần cầu kỳ nhưng lại cần sự trang trọng, chu đáo, thể hiện được tấm lòng thành của gia chủ trước bàn thờ vị thần cai quản đất đai và vị thần cai quản bếp núc.

Trong mâm cỗ cúng ông Công, ông Táo nhất định phải có cá chép. Nhiều vùng miền còn cúng cá chép sống với ý nghĩa “cá chép hóa rồng” để đưa các vị Táo về thiên đình. Con cá chép này sẽ phóng sinh (thả ra ao hồ hay ra sông sau khi cúng). Nếu không có thời gian cũng như điều kiện mua cá sống, các gia đình có thể hóa cá chép giấy cùng với vàng mã.

Sau khi bày lễ, thắp hương và khấn vái xong, đợi hương tàn lại thắp thêm một tuần hương nữa, lễ tạ rồi hóa vàng mã và thả cá chép ra ao, hồ, sông, suối… để cá chở ông Táo lên chầu Trời.

Xem thêm: Nguồn gốc, ý nghĩa ngày ông Táo về Trời